Yıpranma Payı ile Erken Emeklilik: Kimler Yararlanır?

Bazı meslek gruplarında çalışanlar için emeklilik yolu daha erken açılıyor. SGK’nın “Fiili Hizmet Süresi Zammı”, kamuoyunda bilinen adıyla yıpranma payı uygulaması sayesinde, her çalışma yılına karşılık 60 ila 180 gün arasında ek prim kazanmak mümkün oluyor. Bu hak, sadece prim gününü artırmakla kalmıyor, belirli şartlarda emeklilik yaşını da düşürüyor.

Yıpranma payı nedir, nasıl avantaj sağlar?

Yıpranma payı; ağır, tehlikeli ve riskli işlerde çalışanlara tanınan bir SGK hakkı olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda kazanılan ek prim günlerinin bir bölümü, emeklilik yaş haddinden düşülüyor. Böylece sigortalılar hem daha fazla prim gününe ulaşıyor hem de daha erken emekli olabiliyor.

20 yıl çalışıp 30 yıl prim kazanmak mümkün mü?

Yeraltı maden işçileri, sistemin en avantajlı grubunda yer alıyor. Bu çalışanlar, her 360 gün fiili çalışmaya karşılık 180 gün ek prim kazanıyor. Bu hesapla yeraltında 20 yıl çalışan bir madenci, SGK kayıtlarında 30 yıl çalışmış gibi değerlendiriliyor. Bu durum emeklilik tarihini ciddi ölçüde öne çekiyor.

Hangi meslekler ne kadar ek prim alıyor?

SGK mevzuatına göre meslek gruplarına tanınan yıllık fiili hizmet süresi zammı şöyle:

Yılda 180 gün eklenenler

• Yeraltı maden işçileri

Yılda 90 gün eklenenler

• Türk Silahlı Kuvvetleri personeli

• Emniyet mensupları (polis)

• MİT çalışanları

• Basın ve gazetecilik mesleğinde çalışanlar (Sarı Basın Kartı şartıyla)

• TRT haber hizmetlerinde görev alanlar

Yılda 60 gün eklenenler

• Sağlık çalışanları (doktor, hemşire, ebe vb.)

• İtfaiyeciler

• Demir-çelik fabrikası çalışanları

• Kurşun, arsenik ve cıva ile ilgili işlerde çalışanlar

• Çimento fabrikası çalışanları

Yaş haddinden indirim için şartlar neler?

Yıpranma payının emeklilik yaşından düşülebilmesi için belirli sürelerle fiilen çalışma şartı aranıyor:

• Yeraltı maden işçileri: En az 1800 gün

• Diğer meslek grupları: En az 3600 gün (10 yıl)

Kazanılan fiili hizmet süresi zammının yarısı, emeklilik yaşından düşülüyor. Yeraltı madencilerinde ise bu sürenin tamamı yaş haddinden indirilebiliyor. Madenciler dışındaki mesleklerde yaş indirimi en fazla 3 yıl ile sınırlı.

Kimler yıpranma payından yararlanabiliyor?

Yıpranma payı; madenciler, askerler, polisler, sağlık personeli, itfaiyeciler, basın mensupları ile demir-çelik ve çimento gibi ağır sanayi kollarında çalışanlara tanınıyor.

Sağlık çalışanları için yıpranma payı detayı

Hastane, sağlık ocağı ve benzeri alanlarda fiilen çalışan doktor, hemşire, ebe ve diğer sağlık personeli, her yıl için 60 gün ilave fiili hizmet süresi zammı kazanıyor. Bu süre hem prim gününe ekleniyor hem de şartlar sağlandığında emeklilik yaşını aşağı çekiyor.